De Alteratie van Amsterdam

Op 26 mei 1578 gebeurde er iets opmerkelijks in Amsterdam. De katholieke gemeenteraad werd simpelweg vervangen door een nieuwe, bestaande uit 30 calvinisten en slechts 10 katholieken. Geen gevechten, geen bloedvergieten, geen dramatische confrontaties op straat. Alleen een stille maar radicale machtsoverdracht. Deze gebeurtenis staat bekend als de Alteratie van Amsterdam. Wat was de Alteratie precies? Het was de manier waarop Amsterdam zich aansloot bij de bredere Reformatie die door Europa raasde, waar protestantse ideeën de autoriteit van de katholieke kerk uitdaagden. Amsterdam, altijd met een oog op zijn portemonnee, vreesde ook buiten de lucratieve handelsnetwerken te vallen die zich rond protestantse steden vormden. 

Het was beter om vreedzaam van kant te wisselen dan toe te kijken hoe de winsten naar Rotterdam wegvloeiden. De gevolgen waren verstrekkend. Kerken werden overgedragen aan protestantse gemeenten, kloosters werden omgebouwd tot weeshuizen en gevangenissen, en het openlijk beoefenen van het katholicisme werd verboden. Katholieken moesten creatief worden en richtten verborgen kerken op in privéwoningen, scholen en achterkamers van winkels. Een van de beroemdste van deze geheime kerken bevindt zich in het Begijnhof, en we sturen je daar straks naartoe. Het is bijzonder dat katholieken meer dan twee eeuwen lang in het geheim moesten bidden, totdat de komst van Napoleon eindelijk religieuze vrijheid bracht in Nederland.