De Beschieting op de Dam

Op 7 mei heerste er feestvreugde op de bruisende Dam in Amsterdam. Duizenden mensen waren samengekomen om de verwachte aankomst van Canadese bevrijders te vieren. De klanken van 'Draaiorgel Het Snotneusje' vulden de lucht en mensen dansten uitgelaten. Ondanks het feestelijke schouwspel was de stad nog steeds bezaaid met gewapende Duitse militairen en leden van de Binnenlandse Strijdkrachten.

Wat begon als een vreugdevolle bijeenkomst veranderde plotseling in een angstaanjagende chaos toen er schoten werden afgevuurd vanuit De Groote Club, gelegen naast het koninklijk paleis. Rond 15.00 uur op die fatale dag openden Duitse militairen van de Kriegsmarine het vuur op de menigte op de Dam. De menigte raakte in paniek en burgers renden in alle richtingen om te ontsnappen aan het dodelijke gevaar. Velen zochten toevlucht achter lantaarnpalen, twee kleine kiosken en zelfs achter het draaiorgeltje.

De tragische gebeurtenis resulteerde in een aanzienlijk aantal slachtoffers. Volgens historische bronnen, die zich voornamelijk baseren op krantenartikelen uit die tijd, wordt gesproken over tweeëntwintig doden. Er zijn echter variërende verslagen waarin aantallen tussen negentien en zelfs veertig slachtoffers worden genoemd. Recente onthullingen uit 2013 suggereren echter dat het aantal slachtoffers zeker 32 bedraagt, met mogelijk meer ongedocumenteerde doden. Het precieze aantal gewonden is eveneens niet exact bekend, maar krantenberichten spreken van 100 tot 120 gewonden.

De schietpartij duurde ongeveer twee uur voort, wat resulteerde in een tragische gebeurtenis die diepe littekens naliet in de geschiedenis van Amsterdam. Als eerbetoon aan de slachtoffers werden op 7 mei 1947 en opnieuw op 7 mei 2016 monumenten onthuld door burgemeesters van Amsterdam. In 1947 was dit een plaquette en in 2016 werden straatstenen met namen van de slachtoffers toegevoegd aan het gedenkteken. Draaiorgel Het Snotneusje, dat diende als schuilplaats voor velen tijdens de schietpartij, is sindsdien een symbool geworden van dit tragische incident. In 2020, ter herdenking van 75 jaar Bevrijdingsdag, onderging het draaiorgel een restauratie en speelde het opnieuw op De Dam als eerbetoon aan de slachtoffers van die fatale dag.