De Geschiedenis van de Film

Betreed de wereld van de film, een dynamische kunstvorm die voortdurend in beweging is. Film, ooit voornamelijk beschouwd als entertainment, heeft zich ontwikkeld tot een waardevol cultureel erfgoed. In Nederland, net als elders in de wereld, heeft het besef postgevat dat films een spiegel zijn van onze geschiedenis en een belangrijk medium voor creatieve expressie.

Een voormalig verzetsheld, Piet Meerburg, speelde een cruciale rol in deze verandering. Na de Tweede Wereldoorlog richtte hij de Amsterdamse studentenbioscoop Kriterion op. Hier werd film niet meer louter als consumptiegoed beschouwd, maar als een venster naar nieuwe ideeën en inzichten. Samen met Paul Kijzer en David van Staveren richtte hij in 1946 het Nederlands Historisch Film Archief (NHFA) op, een belangrijke stap in het behoud van artistiek waardevolle films.

Het duurde echter nog vele jaren voordat Willem Sandberg, een visionair, een keerpunt teweegbracht. Hij besefte dat film niet langer aan de zijlijn kon staan, maar een integraal onderdeel moest worden van moderne kunstmusea. Het Stedelijk Museum bood onderdak aan het NHFA, waarmee film een gevestigde plaats kreeg in de wereld van de kunst. Wat bescheiden begon, groeide gestaag uit tot een indrukwekkende collectie van 30.000 lange en korte films in 1961.

Hoewel het momentum niet te stoppen was, was er beperkte ruimte beschikbaar. Het Filmmuseum had dringend behoefte aan een eigen locatie. Hoewel Rotterdam aantrekkelijk leek, aarzelde Amsterdam. Het Vondelparkpaviljoen bood tijdelijke verlichting, maar al snel bleek deze locatie te klein voor de groeiende collectie. Terwijl de gesprekken met Rotterdam serieuzer werden, ontwaakte Amsterdam plotseling uit zijn aarzeling.

Het vooruitzicht van het verlies van het Filmmuseum bracht een opmerkelijke verandering in de besluitvorming teweeg. Het stadsbestuur van Amsterdam zette zich in om het Filmmuseum toch te behouden. Zo vond het EYE Filmmuseum zijn uiteindelijke thuis, tegenover het Centraal Station, aan de andere kant van het IJ. Hier werd film niet langer beschouwd als een tijdelijke vorm van amusement, maar als een onschatbaar raamwerk van menselijke verhalen, creativiteit en geschiedenis.