De Kinderopvang

Misschien loop je hier al even, maar recht tegenover de Schouwburg lag tijdens de oorlog een crèche waar het menselijk verzet zich concentreerde in het diepste geheim. Terwijl ouders in de Hollandsche Schouwburg vast zaten op hun weg naar Westerbork, werden hun jonge kinderen gescheiden en ondergebracht in die crèche.

Walter Süskind, de beheerder van de Schouwburg, speelde een cruciale rol in deze operatie. Dankzij zijn Duitse achtergrond en zijn vriendschappelijke contact met de SS-officier Aus der Fünten, kreeg hij vertrouwen van de bezetter. Hij begon geheime voorbereidingen om de namen van kinderen uit de administratie te wissen, zodat ze konden verdwijnen zonder spoor achter te laten. Samen met Felix Halverstad en crèchedirectrice Henriëtte Pimentel organiseerde hij de smokkelroutes.

De kinderen werden via de tuin en de naastgelegen Hervormde Kweekschool discreet geleid. Sommigen werden in manden, rugzakken of tassen verborgen; anderen renden simpelweg de tram achterna, die het zicht van de SS-verkenners belette. Verschillende verzetsgroepen — zoals de Amsterdamse Studenten Groep, de NV‑groep, het Utrechts Kindercomité en de Trouw‑groep — haalden de kinderen op en regelden onderduikadressen in Limburg, Friesland en Drenthe.

In de periode tussen 1942 en 1943 zijn naar schatting 500 tot 700 kinderen gered; sommige schattingen spreken zelfs van 1.000. Voor veel van hen betekende deze actie het verschil tussen leven en de vernietigingskampen.

Hoewel de crèche inmiddels gesloten is en het gebouw verdwenen, blijft deze plek een symbool van hoop en moed — van een stille, onzichtbare strijd die levens redde, vlakbij het machtigste instrument van onderdrukking: de Schouwburg.