Hartjesdag

Op de derde maandag van augustus werd vroeger Hartjesdag gevierd. Vooral op de Zeedijk en in de omliggende buurten was het dan feest. Mannen verkleedden zich als vrouwen, vrouwen als mannen. Er werd gedanst, gelachen en gedronken, vaak tot diep in de nacht. Alles mocht even anders zijn dan normaal.

De oorsprong van Hartjesdag is niet helemaal duidelijk, maar vermoedelijk gaat het terug tot de middeleeuwen. In die tijd werden er in en rond Haarlem jachtfeesten gehouden. De ‘hertjesdag’ zou later verbasterd zijn tot ‘Hartjesdag’. In de loop van de tijd verloor het feest zijn religieuze of jacht-gerelateerde betekenis en groeide het in de Jordaan en op de Zeedijk uit tot een uitbundige viering van vrijheid, gekte en omkering van rollen.

Tijdens Hartjesdag stonden omgekeerde verhoudingen centraal: burgers speelden soldaatje, kinderen waren de baas, en genderrollen werden vrolijk op hun kop gezet. Het feest bood ruimte voor expressie, humor en kritiek, alles verpakt in verkleedpartijen en vrolijk spektakel.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verdween Hartjesdag uit het straatbeeld, en ook in de decennia erna kwam het niet vanzelf terug. Pas in de jaren '90 werd het feest nieuw leven ingeblazen op de Zeedijk, waar het sindsdien weer jaarlijks wordt gevierd – in een modern jasje, maar met hetzelfde speelse karakter.