Peter de Grote

We staan op Oostenburgergracht 77–81, op de plek waar Tsaar Peter de Grote verbleef tijdens zijn bezoek aan Amsterdam in 1697–1698. Dat een Russische tsaar hier woonde en werkte als leerling‑timmerman, is op zijn minst bijzonder te noemen.

Peter de Grote was geen gewone vorst. Hij was vastbesloten om Rusland om te vormen tot een moderne Europese mogendheid. Daarvoor wilde hij leren van de besten. In de zomer van 1697 reisde hij, vermomd als gewone arbeider, naar de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Zijn bestemming: de VOC-werven van Amsterdam.

Vier maanden lang werkte hij mee op een scheepswerf op Oostenburg. Hij timmerde aan een schip, tekende plattegronden, volgde lessen in navigatie en anatomie, en verdiepte zich in wetenschap en techniek. Hij dronk bier in herbergen, bezocht lezingen en mengde zich in het Amsterdamse leven. Alles om te begrijpen hoe deze kleine republiek zo’n grote maritieme macht kon zijn.

Toen hij vertrok, was hij officieel scheepstimmerman – met diploma. Maar belangrijker nog: hij nam ideeën en kennis mee terug naar Rusland. Daar zou hij zijn vloot en hoofdstad – het latere Sint‑Petersburg – naar Nederlands voorbeeld opbouwen.

Veel van de oude gebouwen in dit deel van de stad zijn inmiddels gesloopt, maar dit pand bestaat gelukkig nog. Hier kun je nog letterlijk op de stoep staan waar de tsaar ooit in en uit liep. Nog bijzonder om op te merken: bij zijn aankomst in Amsterdam werd er een indrukwekkend schouwspel opgevoerd op het IJ. Grote zeilschepen voeren uit, kanonnen klonken en bemanningen salupeerden — een nautische voorstelling om een vorst te imponeren. Misschien wel een vroege voorloper van wat we nu kennen als SAIL.