Schiphol: de geschiedenis

Amsterdam Airport Schiphol vormt de onbetwiste luchtvaartkern van Nederland en behoort tot de meest prominente luchthavens van Europa. In 2018 verwelkomde Schiphol maar liefst 71 miljoen passagiers, waarmee het de derde drukste luchthaven van Europa was, slechts overtroffen door Heathrow in Londen en Charles de Gaulle in Parijs.

De oorsprong van de naam Schiphol is vastgelegd in een eeuwenoude perkamenten brief, gedateerd op 11 september 1447, die handelt over de overdracht van grond. Niettemin blijft de exacte herkomst van deze naam onderwerp van discussie en interpretatie onder deskundigen. De geschiedenis van Schiphol ontspringt echter niet louter uit naamgeving; het is verweven met de transformatie van het Haarlemmermeer in de 19e eeuw. In 1848 begon men met het droogleggen van dit meer, een proces dat in 1852 werd afgerond. Binnen deze nieuw ontstane polder bevond zich het Fort aan het Schiphol, opgericht ter verdediging en later ingepast in de Stelling van Amsterdam.

Het was echter pas in april 1916, tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat er goedkeuring werd verleend door minister van Oorlog, Nicolaas Bosboom, voor de aankoop van grond nabij het Fort Schiphol om een militair vliegveld te vestigen: vliegkamp Schiphol. Na het einde van de oorlog begon Schiphol snel post, vracht en zelfs passagiers te vervoeren, gebruikmakend van aangepaste oorlogsvliegtuigen. Nederland wilde deelnemen aan deze luchtvaartontwikkelingen en dankzij de inzet van luitenant-vlieger Albert Plesman werd in oktober 1919 de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en Koloniën N.V. (later bekend als KLM) opgericht. Op 17 mei 1920 ontsloot KLM haar eerste lijndienst, de Amsterdam - Londen luchtverbinding, waarbij Schiphol fungeerde als het landingspunt voor Amsterdam.

De Tweede Wereldoorlog bracht echter donkere dagen voor Schiphol. In de vroege dagen van de oorlog werd de luchthaven gebombardeerd door de Duitse Luftwaffe in 1940, gevolgd door de bezetting van de Duitse troepen. Onder Duits beheer werd Schiphol uitgebreid en omgevormd tot Fliegerhorst, ofwel het belangrijkste vliegveld. Bovendien kreeg het de verantwoordelijkheid als Leithorst voor de militaire luchtvaart in het noorden van Nederland. Om geallieerde aanvallers te misleiden, werden er drie schijnvliegvelden aangelegd in Bennebroek, Vijfhuizen en Vogelenzang. Desondanks werd Schiphol herhaaldelijk getroffen door geallieerde bombardementen, waarvan het zwaarste plaatsvond op 13 december 1943, toen de United States Army Air Forces 200 Martin Marauder-bommenwerpers inzetten. Na deze verwoestende gebeurtenis verloor Schiphol geleidelijk zijn functie voor de Duitsers en fungeerde het enkel nog als een noodlandingslocatie.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de luchthaven Schiphol volledig herbouwd en kreeg het een nieuwe rol als de belangrijkste luchthaven van Nederland. De geschiedenis van Schiphol, met al zijn hoogte- en dieptepunten, vertelt het verhaal van een luchthaven die herrees en evolueerde tot een van de voornaamste knooppunten van de luchtvaart in Europa.