Rijnkaai – De haven van de reis van de verdoemden

Als je hier aan de Rijnkaai staat, is het moeilijk voor te stellen dat dezezelfde rivieroever ooit een reddingslijn vormde voor meer dan 900 wanhopige mensen. Op 17 juni 1939 meerde de MS St. Louis, een statig Duits passagiersschip, hier in Antwerpen aan, met aan boord Joodse vluchtelingen die al twee keer waren geweigerd.

Hun verhaal was maanden eerder begonnen. Op de vlucht voor de nazi-vervolging waren ze in Hamburg aan boord van de St. Louis gegaan met Cubaanse visa op zak. Maar bij aankomst in Havana werden die visa ongeldig verklaard. Het schip voer vervolgens noordwaarts langs de Amerikaanse kust, in de hoop dat de Verenigde Staten hen zouden opnemen. Ook die deur ging dicht. Wekenlang leefden meer dan 900 mannen, vrouwen en kinderen in een staat van voortdurende angst, zonder ergens aan land te kunnen gaan.

Toen kwam Europa tussenbeide. België, Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kwamen overeen de verantwoordelijkheid voor de passagiers te delen, en het schip meerde uiteindelijk hier, in Antwerpen, aan. Even leek het alsof de nachtmerrie voorbij was.

Dat was niet zo. Nadat Duitsland West-Europa had bezet, raakten veel van dezezelfde mensen verstrikt in de Holocaust. Ongeveer 250 van hen hebben het niet overleefd.