Spookstation Oranienburger Straße

Onder je voeten ligt een S-Bahn-station dat tussen 1961 en 1990 niet bestond. Het stond op geen enkele kaart van Oost-Berlijn, het had geen ingang op straatniveau en de Oost-Berlijners die er dagelijks overheen liepen, wisten er niets van. Het was een spookstation, een Geisterbahnhof. Er staan een paar foto's in de app die laten zien hoe deze stations er toen uitzagen, met de lege perrons en de bewakers die in hun hokjes stonden te wachten.

Toen de Muur in 1961 werd opgetrokken, stond de DDR voor een ingewikkeld probleem. Drie metro- en S-Bahn-lijnen uit West-Berlijn liepen door tunnels onder Oost-Berlijn, met stations onderweg. De treinen kwamen vanuit West-Berlijn, doken onder de grens en kwamen ergens anders in West-Berlijn weer boven. De DDR kon ze niet tegenhouden, want dat zou een diplomatieke crisis hebben veroorzaakt. Maar ze konden ze ook niet op Oost-Duits grondgebied laten stoppen, want dan kon iedereen gewoon instappen en het land uitlopen.

De oplossing was om de stations in feite te laten verdwijnen. Trappenhuizen werden dichtgemetseld, ingangen werden uit het straatbeeld verwijderd en de namen werden van de kaarten gewist. De treinen reden er nog steeds doorheen, maar langzaam en zonder te stoppen. Passagiers uit West-Berlijn keken uit hun ramen naar verlaten, slecht verlichte perrons waar gewapende DDR-grenswachten vanuit afgesloten hokjes naar hen terugstaarden. Westerlingen begonnen ze Geisterbahnhöfe te noemen.

De beveiliging was streng. Prikkeldraad onder de perrons. Alarminstallaties die bij de minste aanraking afgingen. De bewakers werkten altijd in paren, waarbij de namen zo werden gekozen dat de twee elkaar niet kenden. Zelfs daar mocht geen vertrouwen wortel schieten.

Het station waar je nu boven staat, ging in 1990 weer open, en de eerste passagier die er tijdens de spits instapte, was waarschijnlijk verbaasd dat er nog iemand op het perron stond.

We gaan nu een paar honderd meter verder, naar een gebouw dat tienduizenden Oost-Berlijners hun thuis noemden.