De Eerste Kamer: de Eerste Kamer op het Binnenhof

Het gebouw waar u nu voor staat, vormt al eeuwenlang het hart van de Nederlandse politiek, en de zaal van de Eerste Kamer is een van de meest ingetogen maar indrukwekkende ruimtes daarin. Boven uw hoofd hangt een grote kroonluchter, de plafonds zijn beschilderd en uit vergulde lijsten staren portretten van ernstige mannen naar beneden. Het lijkt meer op een feestzaal dan op een wetgevend orgaan, wat misschien wel passend is voor een instelling die grotendeels buiten de schijnwerpers werkt.

De naam "Eerste Kamer" betekent Eerste Kamer, maar qua publieke aandacht kwam deze bijna vanaf het begin op de tweede plaats. Toen deze in 1815 werd opgericht, werden senatoren benoemd door de koning in plaats van gekozen door het volk. Dat alleen al hield deze op een respectvolle afstand van democratisch enthousiasme.

Tegenwoordig worden 75 senatoren indirect gekozen door provinciale volksvertegenwoordigingen. Het is niet hun taak om wetten op te stellen, maar om ze kritisch te bekijken. Nadat de Tweede Kamer een wetsvoorstel heeft aangenomen, onderzoekt de Eerste Kamer het op juridische consistentie, praktische haalbaarheid en gevolgen op de lange termijn. Zie het als de laatste filter voordat iets de wet van het land wordt.

Critici vinden dat de Eerste Kamer te veel macht heeft voor een orgaan waar zo weinig mensen rechtstreeks op hebben gestemd. Voorstanders noemen het een essentiële waarborg. Beide kanten hebben een punt, en dat is waarschijnlijk de reden waarom het na meer dan twee eeuwen nog niemand is gelukt om het af te schaffen.