De Gevangenpoort

Je staat voor het Rijksmuseum de Gevangenpoort, een indrukwekkend gebouw dat al meer dan 700 jaar bestaat. Van ongeveer 1420 tot 1828 deed het dienst als gevangenis van het Hof van Holland. Hier werden misdadigers, opstandelingen en politieke gevangenen vastgehouden in afwachting van hun proces. In 1428 besloot Filips de Goede het gebouw officieel tot staatsgevangenis te maken. De naam "Gevangenpoort" verwijst nog altijd naar die periode.

De gevangenis zat vaak overvol. In 1445 werden meer dan honderd opstandige Hoeken uit Leiden gevangengenomen. Omdat de Gevangenpoort te klein was, werden velen ondergebracht in herbergen in de stad, zoals 't Goude Hooft. Ook piraten werden hier berecht voor hun misdaden op zee.

Onder Keizer Karel V werd de gevangenis tussen 1517 en 1535 flink uitgebreid met extra cellen en een groter gerechtsgebouw. Toch bleef het een benauwde plek. Soms zaten vijftien mensen samengepropt in één cel, wachtend op hun proces. De straffen liepen uiteen van boetes en verbanning tot schandstraffen en zelfs de doodstraf. Marteling werd regelmatig gebruikt om bekentenissen af te dwingen. Opsluiting als straf kwam pas in de 17e eeuw in zwang; daarvoor diende gevangenschap enkel om verdachten vast te houden.

Een van de bekendste gevangenen was Cornelis de Witt. In 1672 werd hij samen met zijn broer Johan het slachtoffer van politieke intriges. Cornelis werd opgesloten in de Gevangenpoort en uiteindelijk op gruwelijke wijze vermoord. Zijn verhaal is slechts een van de vele die deze plek haar duistere geschiedenis geven.