Operatie Sneeuwvlok

Op 21 november 1944 werd Den Haag in alle vroegte opgeschrikt door een grote razzia. Onder de naam 'Operatie Sneeuwvlok' gingen Duitse soldaten massaal op zoek naar mannen tussen de 17 en 40 jaar, die ze wilden inzetten voor dwangarbeid in Duitsland.

Twee weken eerder was Rotterdam al getroffen door een soortgelijke actie, waarbij 52.000 mannen werden opgepakt. Die razzia had Den Haag gewaarschuwd. Veel mannen verstopten zich in kruipruimtes, keukenkastjes, op zolders of zelfs boven schuifdeuren. Dankzij die voorzorgsmaatregelen wisten velen uit handen van de bezetter te blijven. Toch werden zo’n 7.000 mannen opgepakt — veel minder dan gehoopt.

De gevangengenomen mannen werden verzameld op drie plekken in de stad: het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, de Haagse Dierentuin en het Gymnasium Haganum. Vandaar marcheerden ze naar het Slachthuisterrein in Laakhaven, waar rijnaken klaarstonden. In het ruim werden ze via het IJsselmeer naar Kampen vervoerd en ondergebracht in de Van Heutszkazerne. Daarna volgde transport naar werkkampen in Duitsland.

In de kampen waren de omstandigheden zwaar: lange werkdagen, weinig eten en slechte hygiëne. Velen werden ziek; sommigen overleefden het niet. De terugtocht na de oorlog was zwaar en traag. En thuis werden de mannen niet altijd met open armen ontvangen — sommigen zagen hen als verraders.

In november 1999 werd op de plek van de oude Haagse Dierentuin een monument onthuld: ‘Dwangarbeiders’. Het herdenkt de mannen die tijdens Operatie Sneeuwvlok werden weggevoerd en wat zij moesten doorstaan. Als je dit verhaal nu hoort, sta je precies op die plek.