Academiegebouw Utrecht

Op 23 januari 1579 kwam een groep opstandige Nederlandse provincies bijeen in een kleine zaal en ondertekende de Unie van Utrecht, het document dat historici beschouwen als de geboorteakte van Nederland. Die zaal bestaat nog steeds, hier in het Academiegebouw.

De zaal begon in 1462 als kapittelzaal waar de vijf religieuze kapittels van Utrecht zitting hielden. Nadat de Reformatie de religieuze functie had weggenomen, werd het in 1634 de eerste collegezaal van de universiteit, en nog steeds worden hier de promoties van de Universiteit Utrecht gehouden.

Een van die vroege studenten zou je nooit hebben opgemerkt. Anna Maria van Schurman, een briljante geleerde die om de hoek woonde op Achter de Dom 8, was zo uitzonderlijk dat professor Voetius haar in 1636 toestond colleges bij te wonen. Maar de universiteit stelde één voorwaarde: ze moest verborgen achter een houten scherm in een nis naast de zaal zitten. De eerste vrouw die in Nederland studeerde, verborgen achter een gordijn.

Het huidige neorenaissancegebouw werd ontworpen als geschenk voor het 250-jarig jubileum van de universiteit in 1886. Geschillen over de bouwstijl en het plotselinge overlijden van hoofdarchitect Cornelis Vermeijs zorgden ervoor dat de oplevering werd uitgesteld tot 1894. Acht jaar te laat, en het gebouw kwam letterlijk in een hoek van het plein terecht, met een gevel die door het onhandige perceel in een knik zat. Zelfs monumentale geschenken lijken te komen met ingewikkelde montage-instructies.