Bartholomeus Gasthuis

Stel je voor dat je op een late avond in de 14e eeuw in Utrecht aankomt. De stadspoorten zijn gesloten, het is donker en je zit buiten vast zonder dat je ergens heen kunt. Dat is precies het probleem waarvoor dit gebouw werd opgericht. Het Bartholomeus Gasthuis, hier aan de Lange Smeestraat, begon in 1367 als het St. Apollonia Gasthuis en bood pelgrims en armen een bed voor een nacht of twee, meer niet.

Binnen enkele decennia was het uitgegroeid tot iets groters. Vanaf 1378 richtte het gasthuis zich op de zorg voor zieken, terwijl andere instellingen in Utrecht mensen opnamen die leden aan de pest of syfilis. Particuliere donaties veranderden de plek geleidelijk, waardoor ouderen die niet voor zichzelf konden zorgen langer konden blijven en er uiteindelijk permanent konden wonen.

Na de Reformatie namen de protestanten de armenzorg in de stad over en sloten de kloosters hun deuren, maar particuliere gasthuizen zoals dit bleven bestaan als bejaardentehuizen, waar mannen en vrouwen in aparte afdelingen woonden. In 1817 fuseerden alle Utrechtse gasthuizen onder één overkoepelende organisatie, maar het Bartholomeus Gasthuis bleef bestaan.

Tegenwoordig fungeert het nog steeds als verzorgingstehuis voor ouderen, wat betekent dat dit gebouw al ruim zeshonderd jaar min of meer dezelfde functie vervult. Dat is een behoorlijk indrukwekkende staat van dienst voor een plek die begon als een opvang voor één nacht.