De Utrechtse caravaggisten

Een paar straten hiervandaan woonden de schilders die het donker naar Utrecht brachten.

Aan het begin van de zeventiende eeuw reisde een aantal jonge Utrechtse schilders naar Rome, en daar zagen ze het werk van Caravaggio. Heiligen hoorden in gouden licht te staan. Hij zette ze in een kroeg, met vuile voeten, bij één kaars die alles uit het donker tilt.

Bij dit verhaal hebben we een schilderij van Gerard van Honthorst toegevoegd, een lachende speelman die uit een venster leunt met een glas wijn in zijn hand. Dat is wat ze uit Rome meebrachten: geen heilige in gouden licht, maar iemand die je recht aankijkt.

Honthorst en Hendrick ter Brugghen woonden vlak bij elkaar aan de Snippevlucht, achter het stadhuis, en samen met Dirck van Baburen werden zij de bekendste van die groep. Honthorst werd zo goed in schilderen bij kaarslicht dat de Italianen hem Gherardo delle Notti noemden, Gerard van de nachten.

Dat Utrecht hiervoor openstond had een reden. Deze stad was katholiek gebleven in een land dat protestants was geworden, en katholieke opdrachtgevers wilden precies dat soort taferelen. De scheuring waar je bij Adrianus over hoorde leverde hier dus werk op.

Hun schilderijen hangen nu in het Centraal Museum, een paar honderd meter verderop, en in musea van Londen tot New York. De beroemde schilder Johannes Vermeer heeft er later goed naar gekeken, want een van Baburens schilderijen hangt op de achtergrond in twee van zijn eigen werken. Honthorst zelf ligt begraven in de Catharijnekerk, hier in de stad.

We lopen nu de Nieuwegracht verder af, richting Ledig Erf.