De WOII

Jaarlijks op 4 mei herdenkt Utrecht, net als de rest van Nederland, de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Plechtigheden vinden plaats op de begraafplaats aan de Prinsessenlaan en bij het Vrijheidsmonument op het Domplein. Deze herdenkingen zijn in Utrecht extra beladen vanwege het onterechte imago van een "bruin" verleden. Dit beeld komt voort uit de aanwezigheid van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) en hun hoofdkwartier in de stad, hoewel de NSB bij vooroorlogse verkiezingen niet uitzonderlijk goed scoorde in Utrecht en er tijdens de oorlog geen sprake was van noemenswaardige collaboratie.

Toen de oorlog in mei 1940 uitbrak, ontsnapte Utrecht aan de verwoestingen die Rotterdam troffen. Ondanks de Duitse bezetting probeerde het stadsbestuur onder leiding van burgemeester Ter Pelkwijk de stad zo goed mogelijk te leiden. De lokale metaalindustrie floreerde zelfs door de oorlogseconomie. Voor de Joodse inwoners van Utrecht begonnen de antisemitische maatregelen echter al vroeg in de bezetting. De rest van de bevolking ondervond pas in 1942 de veranderingen met een nieuw stadsbestuur en de Arbeitseinsatz.

Verzet tegen de bezetters groeide geleidelijk. In Utrecht speelde 'Kindjeshaven' een belangrijke rol door onderdak te bieden aan Joodse kinderen. De situatie verslechterde in de herfst van 1944, vooral na de mislukte geallieerde operatie 'Market Garden' en de spoorwegstaking die door de Nederlandse regering in ballingschap was uitgeroepen. Deze gebeurtenissen leidden tot de beruchte hongerwinter, die ook in Utrecht veel slachtoffers eiste.

In mei 1945 werd Utrecht bevrijd door Canadese troepen die via de Biltstraat de stad binnenkwamen. Met de terugkeer van burgemeester Ter Pelkwijk begon de stad langzaam terug te keren naar normaliteit.