Stadsschouwburg Utrecht

In 1820 kreeg Utrecht zijn eerste echte stadstheater, gebouwd aan het Vredenburg door een man genaamd Cornelis van Leeuwen. Het heeft de stad meer dan een eeuw lang goed gediend. In 1937 verrees hier aan het Lucasbolwerk een nieuw theater, ontworpen door de beroemde Nederlandse architect Willem Dudok.

Het gebouw waar je nu naar kijkt, was nooit bedoeld om het gewicht te dragen dat het nu draagt. De bouw was al in volle gang toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en plotseling werd alles ingewikkeld. De nazi's en NSB-leden legden het project niet zomaar stil; ze bedreigden Dudok persoonlijk, stuurden hem dreigende brieven en hielden hem gevangenisstraf voor. Toch werd het theater op de een of andere manier in 1941 voltooid.

Wat er daarna gebeurde, is een van die ongemakkelijke historische voetnoten die het gebouw nog steeds stilzwijgend in zijn muren draagt. De NSB gebruikte het voor massademonstraties. Een plek gebouwd voor cultuur, veranderd in een podium voor propaganda.

Na de oorlog sprak een Ere-Raad voor de Bouwkunde Dudok formeel vrij van alle schuld. Het oude Vredenburg-theater werd gesloopt en dit theater werd het hart van de podiumkunsten in Utrecht.