Utrecht wordt Protestants

Voor velen wordt de Beeldenstorm beschouwd als het startpunt van de Reformatie. Echter, in Utrecht vonden niet één, maar drie beeldenstormen plaats op verschillende momenten, waarbij beelden en andere religieuze voorwerpen in kerken werden vernield. Dit proces duurde veertien jaar en resulteerde in de transformatie van Utrecht van een bisschopsstad met voornamelijk rooms-katholieke inwoners tot een bolwerk van het calvinisme.

De eerste hagenpreek in Utrecht vond plaats op 15 augustus 1566. Na het nieuws over de Beeldenstormen in Vlaanderen en Brabant drong een boze menigte tussen 23 en 25 augustus ook de Utrechtse kerken binnen om beelden te vernietigen, vooral in de kerken van de meest fanatieke kettervervolgers. Na onderhandelingen stond het stadsbestuur de Jacobikerk af aan de calvinisten, zodat ze hun eigen kerk hadden.

Echter, dit besluit werd binnen een maand teruggedraaid door de landvoogdes die de Nederlanden namens de Spaanse koning bestuurde. Toen de hertog van Alva in 1568 naar Utrecht kwam, escaleerde de situatie. Alle betrokkenen bij de Beeldenstorm van 1566 werden opgespoord, 220 mensen werden veroordeeld en 65 van hen geëxecuteerd. Dit leidde tot een groeiende anti-Spaanse houding onder de bevolking.

De situatie verbeterde enigszins na het vertrek van de Spaanse troepen na het beleg van de Vredenburg in 1577. Echter, de spanningen namen weer toe in 1579, toen een nieuwe Beeldenstorm uitbrak op 11 juni van dat jaar en de calvinisten meer kerken in hun bezit kregen. In een derde Beeldenstorm op 7 maart 1580 werd de Domkerk vernield en op 18 juni 1580 werd het verbod op de uitoefening van de katholieke godsdienst voorgelezen vanaf het stadhuis. Dit leidde tot de verdere verwijdering van beelden en decoraties uit kerkgebouwen, waardoor het nog steeds aanzienlijke katholieke deel van de bevolking werd gedwongen om hun toevlucht te zoeken in schuilkerken. Sommige van de vernietigde beelden zijn inmiddels teruggekeerd naar hun oorspronkelijke plek.