Aan de zuidoostrand van Amsterdam ligt een buurt waar de straten Veeteeltstraat en Tuinbouwstraat heten en de huizen laag en wit zijn: Betondorp, officieel Tuindorp Watergraafsmeer. Na de Eerste Wereldoorlog kampte de stad met grote woningnood, en bakstenen en metselaars waren allebei schaars en duur. Beton bood de uitweg.
Tussen 1920 en 1928 verrezen hier zo'n negenhonderd woningen, met winkels, een bibliotheek en een verenigingsgebouw rondom de zeshoekige Brink. Het bijzondere zie je pas als je van straat naar straat loopt: de gemeente liet negen verschillende bouwsystemen naast elkaar uitproberen, van Korrelbeton en Kossel tot Winget en Bims Beton. Elk systeem had zijn eigen architect, zijn eigen betonmengsel en zijn eigen gevelbeeld, waardoor de wijk een openluchtlaboratorium op ware grootte werd dat bewoond werd door echte gezinnen.
Het experiment eiste ook zijn slachtoffers. Bij een van de systemen vertoonden de woningen al in het eerste jaar na oplevering scheuren, en de betonnen obelisken die de architect erop had gezet zijn later stilletjes verwijderd.
Op de hoek van de Akkerstraat en de Tuinbouwstraat woonde een jongen die zijn eerste twaalf jaar tegen deze muren voetbalde. groeide hier op, met het op loopafstand aan de overkant. De ramen van zijn ouderlijk huis vertellen dat verhaal nu met stickers.
Bronnen. Verhaal: Jaarboek Monumentenzorg 1999, Betonbouw als noodgreep (dbnl.org). Erfgoed van de week: 100 jaar Betondorp, OpenResearch Amsterdam. Foto's: Stadsarchief Amsterdam
