De Vondelstraat hoort bij het statigste deel van Amsterdam: hoge herenhuizen in een rij, het Vondelpark om de hoek, en gevels waar je even naar omhoog kijkt. Op 3 maart 1980 reed hier een van het leger doorheen, nadat de burgemeester om militaire hulp had gevraagd.
De aanleiding lag in één gekraakt pand, op de hoek met de Eerste Constantijn Huygensstraat. Amsterdam zat in die jaren klem tussen woningnood en leegstand, en jonge mensen zonder woonruimte betrokken panden die hun eigenaren lieten verkommeren. Toen de politie dat huis eind februari ontruimde, namen en hun sympathisanten de straat terug en bouwden ze barricades van fietsenrekken, hekken en vuilcontainers, die ze dagenlang bemand hielden.
De politie kwam terug met traangas en waterkanonnen, terwijl duizenden mensen zich verzamelden om te protesteren, te kijken en te joelen. In die dagen raakten vijftig agenten gewond. De beelden van rook tussen deze deftige gevels gingen het hele land over, en inmiddels ging het om een veel grotere vraag dan dit ene huis, namelijk wie bepaalt wie er in de stad mag wonen.
De staat won deze ronde en het pand werd ontruimd. Acht weken later stond dezelfde beweging opnieuw op straat, op de dag dat werd ingehuldigd, en toen liep het nog veel verder uit de hand.
Bronnen. Verhaal: Andere Tijden (NTR/VPRO), aflevering De Vondelstraat; Wikipedia, Krakersrellen. Foto's: Rob Croes / Anefo, Nationaal Archief, via Wikimedia Commons (CC0).
