In de twaalfde eeuw stond Utrecht nog vol met houten huizen. Natuursteen moest van ver komen en was voor vrijwel niemand te betalen.
Dat veranderde toen de baksteen terugkwam. De techniek was na de Romeinse tijd verdwenen en werd aan het eind van die eeuw opnieuw opgepakt, en klei lag in de uiterwaarden rond de stad voor het oprapen. Steen werd bereikbaar, eerst voor de kerken en daarna voor wie het kon betalen.
Wat de rijke Utrechters en de ridderschap ervan bouwden leek op een klein kasteel. Dikke muren, een traptoren, langs de dakrand en binnen een zaal om gasten te ontvangen. Dat was deels verdediging, in een stad waar vooraanstaande families elkaar met enige regelmaat naar het leven stonden, en deels een manier om te laten zien wie je was.
Utrecht kreeg er tientallen, verspreid over de grachten en de straten eromheen. De meeste staan er nog, ingepakt in latere gevels. Achter een achttiende-eeuwse voorkant zit vaak de middeleeuwse kern, en in de kelders staan muren van ruim een meter dik.
Wil je dit soort verhalen horen terwijl je er middenin staat? Zoek dan een van onze wandelroutes uit!
Bronnen. Verhaal: Canon van Nederland, Utrecht, Huizen als kastelen; Het Utrechts Archief over de middeleeuwse stenen huizen en hun bewaarde kernen. Foto's: V.M. Lansink, Het Utrechts Archief
