Fort bij Rhijnauwen werd tussen 1868 en 1871 gebouwd, als onderdeel van de fortenkring rond Utrecht binnen de . Samen met Fort Vechten moest het de doorgang over de Houtense Vlakte afsluiten. Rond 1877 kwam er een bomvrije kazerne bij, en tijdens de mobilisatie van 1914 tot 1918 loopgraven en betonnen schuilplaatsen.
Een aanval heeft het fort nooit hoeven doorstaan. De dodelijkste jaren kwamen toen het militair allang niets meer voorstelde.
De bezetter gebruikte het terrein als munitieopslag, en vanaf 1942 als executieplaats. Nederlandse en Belgische verzetsmensen werden hier doodgeschoten, onder wie elf leden van de groep-Erkens op 9 oktober 1943. Hoeveel mensen hier in totaal zijn omgebracht is nooit vastgesteld: de schattingen lopen uiteen van tweehonderdvijftig tot vijfhonderd. Van vierenvijftig van hen is de naam bekend, en voor hen liggen gedenkstenen.
Wat overbleef is een van de grootste forten van de linie, met wallen, grachten en bomen die er anderhalve eeuw de tijd voor kregen. Het is nu vooral een stille plek, en dat is precies wat het de oorlog door ook was.
Ook in Utrecht zelf ligt die geschiedenis op straat. Onze wandelroutes door de stad vertellen er meer over.
Bronnen. Verhaal: Stelling van de forten rond Utrecht, bouwgeschiedenis 1868-1871 en de uitbreiding rond 1877; Oorlogsmonumenten en gedenkstenen op het fortterrein (54 bij naam bekende slachtoffers); executie van elf leden van de groep-Erkens op 9 oktober 1943; Het Utrechts Archief. Nog te verifieren: het totale aantal geëxecuteerden, waarvoor de schattingen uiteenlopen van 250 tot 500. Foto's: Source photo: Het Utrechts Archief
