De drooglegging die net niet kwam

Op dit plein werd eeuwenlang gehandeld, en aan de randen ervan ging het verdiende geld vaak dezelfde middag weer weg. Veel arbeiders kregen hun loon in die tijd uitbetaald in het dranklokaal zelf, wat verklaart hoe hoog het verbruik kon oplopen. Rond 1825 dronk Nederland bijna tien liter pure alcohol per hoofd per jaar, en dat niveau is daarna nooit meer gehaald.

Tot 1881 mocht iedereen sterke drank verkopen. Het land telde naar schatting vijfenveertigduizend plekken waar dat gebeurde, van nette kroeg tot stille knip, zoals een illegale tap heette. De Drankwet van dat jaar maakte er een vergunningstelsel van, met een maximum per gemeente naar inwonertal.

Ondertussen groeide de tegenbeweging. Leden van de Vereniging tot Afschaffing van Sterken Drank droegen een blauwe knoop op hun revers, en in de Amsterdamse ledenlijsten staan onderwijzeressen, bankwerkers, zeelieden en opvallend veel jongeren onder de achttien. Hun leus luidde dat denkende arbeiders niet drinken en drinkende arbeiders niet denken.

In de jaren dertig kwam er zelfs een campagne voor plaatselijke stemmingen over een drankverbod, en die stemmingen zijn er gekomen terwijl het verbod nooit kwam.

Vanaf de Waag lopen we de Nieuwe Hoogstraat in en houden die lijn aan over de grachten, tot de straat vlak voor de Dam Damstraat gaat heten. Rechts duikt dan een smalle steeg op.