Culture Amsterdam

Het schavot op de Dam

Vier mannen op een schavot, 18 september 1764

2 min lezenKalverstraat 2

Luister naar dit verhaal

Ingesproken audio uit onze tour door Amsterdam

Een achttiende-eeuwse prent over straf en afschrikking

Op 18 september 1764 liep de Dam vol. Voor het stadhuis, het gebouw dat je nu kent als het , stond een schavot met vier mannen erop. Een van hen was Willem Leske, eenendertig jaar, hoenderkoper uit de Lombardsteeg, getrouwd en vader van twee kinderen van wie de jongste een maand eerder was gedoopt. Naast hem stonden een pruikenmakersknecht, een waterhaalder en een korenharper. Alle vier werden ze gewurgd, veroordeeld wegens , het woord dat in die eeuw gebruikt werd voor seks tussen mannen.

Het wrange zit in de plek. De publieke ruimtes van datzelfde stadhuis golden als een van de plaatsen waar mannen elkaar zochten, en vanaf dat jaar liet hoofdofficier Isaac Sweers zijn mannen posten bij de openbare toiletten van de stad. Dagboekschrijver noteerde die zomer dat tien mannen waren opgepakt en dat enkele honderden anderen Amsterdam hadden verlaten.

Van het schavot is niets bewaard gebleven. De stenen onder je voeten liggen op dezelfde plek waar vier mannen werden gedood om wie ze waren, voor de gevel waarmee de stad liet zien hoe groot ze zichzelf vond.

Vanaf hier steken we het plein over naar de Nes, het smalle straatje naast het Rokin, waar we bij nummer 17 halt houden.

Kaart met Kalverstraat 2, 1012 PC Amsterdam, Netherlands
Kalverstraat 2, 1012 PC Amsterdam, NetherlandsAmsterdam
Route plannen

Bronnen. Verhaal: Ons Amsterdam, Sodomietenjacht. Hoenderkoper gebrandmerkt als sodomiet; Gemeente Amsterdam, Deze mannen werden vervolgd omdat ze op hetzelfde geslacht vielen; Ons Amsterdam, Darkroom aan de Dam Foto's: Stadsarchief Amsterdam

Hoor het waar het gebeurde

Loop The Pride Walk met ROODS.

Het schavot op de Dam is stop 4 van een wandeling van 94 minuten door Amsterdam. Open ROODS in je browser, loop naar een pin en het verhaal begint.

  • Verhalen op een kaart, met ingesproken audio
  • Loop in je eigen tempo, stop waar je wilt
  • Werkt in je browser. Een app is niet nodig.
Start The Pride Walk

Meer verhalen in de buurt

Meer uit Amsterdam →

Loop een route in Amsterdam

Alle routes →