De Burchtgracht: waar de Vikingen Antwerpen stichtten

De naam Burchtgracht betekent ‘kasteelgracht’, en dat is precies wat hier ooit liep. Lang voordat Antwerpen uitgroeide tot een handelsgigant, voeren Vikingen de Schelde op en lieten ze op deze plek hun sporen achter.

In 836 voeren Noorse plunderaars door de ondiepe wateren van de rivier om Antwerpen te bereiken en brandden de stad tot de grond toe af. In die tijd was de Schelde een rustigere, minder krachtige rivier, met een getijdenverschil van amper 1 meter. Ze stond nog niet rechtstreeks in verbinding met de Noordzee, maar werd gevoed door kleinere waterwegen, maar dat was geen obstakel voor de langschepen van de Vikingen. Deze schepen waren precies gebouwd voor ondiepe, getijdenlandschappen, en de Noorse zeevaarders wisten hoe ze die moesten gebruiken.

Na de plundering vertrokken ze niet. Op een uitstekende strook land langs de rivier bouwden ze een nieuwe cirkelvormige nederzetting, netjes verdeeld in vier wijken door straten die vandaag de dag nog steeds bestaan, waaronder de Mattestraat en de Zakstraat. Om deze te beschermen groeven ze er rondom een brede gracht: de Burchtgracht, het kenmerk waarnaar deze straat is vernoemd.

De gracht is al lang verdwenen, maar de straatnaam is gebleven. In zekere zin dankt Antwerpen zijn stadsindeling aan een groep Scandinaviërs die ongevraagd opdook en besloot te blijven en de stad een nieuwe inrichting te geven.