In de vroege ochtend van 21 november 1944 sloot de bezetter Den Haag af. Operatie Sneeuwvlok heette de actie, bedoeld om alle mannen tussen zeventien en veertig op te pakken voor dwangarbeid in Duitsland.
Twee weken eerder was Rotterdam aan de beurt geweest, waar 52.000 mannen werden weggevoerd. Die waarschuwing kwam op tijd. Haagse mannen verdwenen in kruipruimtes, keukenkastjes, op zolders en zelfs in de holle ruimte boven schuifdeuren. Van de tienduizenden die de Duitsers hadden willen vangen, bleven er ongeveer zevenduizend over.
Wie wel werd opgepakt, kwam terecht op drie verzamelplaatsen: het , de Haagse Dierentuin en het . Vandaar liepen de colonnes naar het Slachthuisterrein in Laakhaven, waar rijnaken lagen te wachten. In het ruim ging het over het naar Kampen, naar de Van Heutszkazerne, en daarna naar werkkampen verspreid over Duitsland.
Daar waren de dagen lang, het eten schaars en de hygiëne slecht. Veel mannen werden ziek, sommigen kwamen niet terug. En wie na de bevrijding de lange reis naar huis maakte, werd soms aangekeken als iemand die voor de vijand had gewerkt.
Op de plek van de oude dierentuin staat sinds eind jaren negentig het monument Dwangarbeiders, voor de mannen van die ochtend.
Zin om verder te lopen? Onze wandelingen door Den Haag beginnen wanneer jij wilt.
Bronnen. Verhaal: Haags Gemeentearchief, Verhalen van de stad: Operatie Sneeuwvlok, Den Haag 21 november 1944. https://haagsgemeentearchief.nl/ontdek-de-stad/verhalen-van-de-stad/operatie-sneeuwvlok-den-haag-21-november-1944 Foto's: Illegale fotografie tijdens de Duitse bezetting, evw-98-1, Nederlands Fotomuseum
