Het ruiterstandbeeld voor Paleis stelt Willem van Oranje voor, geboren in Dillenburg in 1533 en opgegroeid aan het hof in Brussel. Hij was katholiek, politiek bekwaam en jarenlang een trouwe dienaar van de Spaanse kroon.
Dat veranderde toen zijn greep op de Nederlanden verstevigde en de vervolging van protestanten opvoerde. In 1564 hield Willem voor dat geen heerser gezag heeft over wat zijn onderdanen in zichzelf geloven. Filips negeerde hem, en dat bleek ertoe te doen.
Vanaf dat moment gaf Willem wat die miste: geld, verbonden tussen ruziende gewesten, en het argument dat heersers zich tegenover iets buiten zichzelf moeten verantwoorden. Filips zette een prijs op zijn hoofd. In 1584 schoot hem dood in Delft.
Zijn nakomelingen wonen nog altijd achter dit paleis, en is in zijn stem geschreven. Daarmee heeft Nederland een van de weinige volksliederen die worden gezongen vanuit het gezichtspunt van een dode edelman.
Bronnen. Verhaal: Geschiedenis van Zuid-Holland; Nationaal Archief; Haags Gemeentearchief. Maker en onthullingsjaar van het ruiterstandbeeld aan het Noordeinde nog te verifieren. Foto's: Public Domain
