In 1754 verscheen in Utrecht een kookboek dat aan het personeel was gericht.
Tot dan toe waren kookboeken bedoeld voor beroepskoks aan adellijke hoven. Uitgever Robartus Oudemeijer zag een andere markt: de keukenmeiden van de gegoede burgerij, die moesten koken op het niveau van de adel zonder dat ze het ergens konden leren.
De Schrander Stichtsche Keuken-meid was het eerste. In 1769 volgde de Nieuwe Welervarene Utrechtse Keukenmeid, met zo'n vijfhonderd recepten.
Daarin staat van alles door elkaar. Franse gerechten, overgenomen uit boeken als en onderweg zo verhaspeld dat de spelling een eigen leven ging leiden, naast huishoudelijke voorschriften voor inmaak, azijn en siroop. Het oudste bekende recept voor Nederlandse peperkoek staat er ook in.
Wat die boekjes bijzonder maakt is wat ze laten zien. Hoe er in een gewoon burgerhuishouden werd gekookt, met hoeveel boter, en hoe je zonder thermometer of klok moest bepalen wanneer iets gaar was.
Ze werden tot ver in de negentiende eeuw herdrukt.
Vond je dit een interessant verhaal en wil je meer horen? Zoek dan een van onze wandelroutes uit!
Bronnen. Verhaal: Het Utrechts Archief en de Koninklijke Bibliotheek over De Schrander Stichtsche Keuken-meid (1754) en de Nieuwe Welervarene Utrechtse Keukenmeid (1769) van uitgever Robartus Oudemeijer. Foto's: Het Utrechts Archief
