Ken jij een stad waar meer boten varen dan in Amsterdam? Misschien denk je aan Venetië, maar de functionaliteit die boten in Amsterdam hebben, is vele malen groter. Er is geen hoofdstad ter wereld met meer boten per inwoner dan Amsterdam.
Amsterdammers hadden eigenlijk geen keuze. De stad ontstond op de plek waar de rivier de Amstel uitmondt in het IJ, en al vanaf de 13e eeuw liepen waterwegen dwars door het dagelijks leven heen. In een tijd zonder auto’s of treinen was het water de enige manier om mensen, goederen en ideeën te verplaatsen – niet alleen binnen de stad, maar ook naar de rest van de wereld. Schepen uit Amsterdam voeren uit naar alle windstreken en keerden terug met specerijen, hout, textiel en kennis. De bloei van de handel in de 17e eeuw, de Gouden Eeuw, was onmogelijk geweest zonder een diepgewortelde scheepvaarttraditie.
In die tijd ontwikkelde Amsterdam zich tot een van de grootste havensteden ter wereld. De scheepswerven, pakhuizen en kades aan het IJ draaiden op volle toeren. De VOC liet er imposante zeilschepen bouwen en vertrok vanaf de rede van Texel naar Azië. Op de binnenwateren werd alles vervoerd met platte, houten boten – van turf tot graan, van bakstenen tot bier. Elk huishouden aan de gracht had zijn eigen aanlegsteiger, vaak met een hijsbalk aan de gevel om de vracht direct het huis in te takelen.
De rol van boten veranderde mee met de stad. In de 19e en 20e eeuw maakten houten schuiten plaats voor motorboten. De havenactiviteiten verplaatsten zich deels naar het westen van de stad, waar de haven van Amsterdam zich uitbreidde. Tegelijkertijd bleef de binnenvaart belangrijk voor de bevoorrading van winkels, markten en cafés.
Ook vandaag leeft Amsterdam met het water. Rondvaartboten varen dagelijks door de grachten en trekken miljoenen bezoekers per jaar. De pont over het IJ is voor veel Amsterdammers een onmisbaar vervoermiddel. En eens in de vijf jaar toont Sail Amsterdam de diepe maritieme trots van de stad, wanneer tall ships en duizenden boten het IJ vullen met historie en spektakel.
Bronnen. Foto's: Stadsarchief Amsterdam
