De Marnixstraat tussen de Elandsgracht en de Rozengracht, waar je nu de trams langs ziet komen, was een eeuw geleden de plek van de groentemarkt. Schuiten met bloemkool en aardappelen lagen aan de kade, en in de zomer van 1917 barstte hier de honger van de stad los.
Nederland bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal, en de oorlog kwam toch binnen, via het eten. Aardappelen, het dagelijkse voedsel van arbeidersgezinnen, werden schaars terwijl de export gewoon doorging. Op 28 juni probeerden arbeidersvrouwen bij een partij aardappelen te komen die voor het leger bestemd was. De politie greep in, waarna de vrouwen naar het stadhuis trokken en hun beloofde dat de nieuwe oogst binnen enkele dagen beschikbaar zou zijn.
Die oogst kwam, en bleek onbetaalbaar; rijke dames kochten de voorraad voor hun neus weg. Wethouder Josephus Jitta bood de vrouwen rijst aan als vervanging, waarop een van hen antwoordde: Als ik mijn man dat voorzet, krijg ik op mijn kop!
Op maandag 2 juli bestormde een menigte de schuiten die hier lagen. De politie opende het vuur, en 's avonds werden op de wagons met aardappelen geplunderd, waar opnieuw geschoten werd. Met militairen en marechaussee erbij liep het uit op negen doden en honderdveertien gewonden.
Bronnen. Verhaal: Stadsarchief Amsterdam, Amsterdam en de Eerste Wereldoorlog: Aardappeloproer; Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Amsterdam. Foto's: Met dank aan het Stadsarchief Amsterdam voor het beschikbaar stellen van deze foto's.
