Ons' Lieve Heer op Solder

Van buiten is Oudezijds Voorburgwal 40 een gewoon grachtenhuis. Boven in de kap zit een complete kerk, met een altaar, een orgel en zitplaatsen voor zo'n honderdvijftig gelovigen, verdeeld over twee galerijen.

Die kerk komt voort uit 1578, het jaar waarin Amsterdam calvinistisch werd en de katholieke eredienst uit het openbaar verdween. Vieren mocht nog wel, zolang het vanaf de straat onzichtbaar bleef, en dat leverde de stad tientallen schuilkerken op. Koopman Jan Hartman bouwde deze in 1663 in de zolders van zijn eigen huis en twee buurpanden.

Zo'n constructie zegt veel over hoe Amsterdam met geloof omging, verboden op papier en toegestaan in de praktijk. Sinds 1888 is het een museum, na het Rijksmuseum het oudste van de stad, waar je door de woonkamers van de familie Hartman omhoog klimt tot de kerk zich ineens boven je hoofd opent.