Architecture Den Haag

Het lege graf van Spinoza

Achter deze kerk staat een grafmonument voor een filosoof van wie het gebeente al bijna drie eeuwen zoek is.

2 min lezenSpui 175

Luister naar dit verhaal

Ingesproken audio uit onze tour door Den Haag

werd gebouwd tussen 1649 en 1656, als eerste kerk van de stad die vanaf de tekentafel protestants was. Haar bekendste graf kreeg ze in februari 1677, toen Benedictus de Spinoza hier werd begraven, vlak bij . Zes karossen en een stoet aanzienlijken brachten hem vanaf zijn kamer aan de Paviljoensgracht naar het Spui.

Het was een huurgraf. In 1738 liep de huur af, het graf werd geruimd en zijn beenderen kwamen vermoedelijk verspreid in de grond van de kerktuin terecht. Wie hier staat, kijkt dus naar een plek waarvan niemand meer kan aanwijzen waar hij precies ligt.

Pas tweehonderdvijftig jaar na zijn dood kwam er iets te zien. In 1927 werd achter de kerk een liggende steen gelegd, met zijn zegel en het woord caute, voorzichtig. Bijna drie decennia later zette een particulier uit Rijswijk er een staand monument bij, met een zwarte basaltsteen uit de bergen van Galilea en daarop het Hebreeuwse woord amcha, uw volk.

De onthulling was bedoeld voor driehonderd jaar na . Er kwamen ongeveer honderdvijfentwintig mensen, onder wie de Israelische ambassadeur en een delegatie van de regering. Van de Nederlands-joodse gemeenschap kwam niemand.

De volgende stop staat pal ten noorden hiervan: het witte stadhuis aan het Spui.

Kaart met Spui 175, 2511 BM Den Haag
Spui 175, 2511 BM Den HaagDen Haag
Route plannen

Bronnen. Verhaal: Joods Erfgoed Den Haag en Spinoza Den Haag over de begrafenis in 1677, de ruiming van het huurgraf in 1738, de gedenksteen van 1927 en de onthulling van het Amcha-monument op 3 september 1956; Rijksmonumentenregister nr. 17997; Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte Den Haag over het monument van J.G. Wertheim. Het aantal aanwezigen bij de onthulling en het ontbreken van de Nederlands-joodse gemeenschap zijn nog te verifieren bij het Haags Gemeentearchief. Foto's: 1. Kputinta, CC BY-SA 3.0 NL <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/nl/deed.en>, via Wikimedia Commons 2. Giessen, G. van uit het Haags Gemeente Archief

Hoor het waar het gebeurde

Loop Echt Hagenees met ROODS.

Het lege graf van Spinoza is stop 3 van een wandeling van 60 minuten door Den Haag. Open ROODS in je browser, loop naar een pin en het verhaal begint.

  • Verhalen op een kaart, met ingesproken audio
  • Loop in je eigen tempo, stop waar je wilt
  • Werkt in je browser. Een app is niet nodig.
Start Echt Hagenees

Meer verhalen in de buurt

Meer uit Den Haag →

Loop een route in Den Haag

Alle routes →