De hoge bakstenen muur die hier een heel huizenblok beslaat hoort bij een fabriek die rond 1792 openging om brandewijn en speelkaarten te maken, en die zeventien jaar later, tijdens de , werd omgebouwd tot tabaksfabriek, een functie die ze bijna tweehonderd jaar zou houden.
Wie hier werkten waren vrouwen, de cigarreras, en er waren er veel. In 1830 telde de fabriek er drieduizendvijfhonderd, grotendeels dochters van deze wijk, die in ploegen de bladeren sorteerden, sneden en rolden. Op 11 februari van dat jaar kwamen ze in opstand tegen de directeur, en dat was in een stad met nauwelijks industrie een ongekend schouwspel: een arbeidsconflict waarin duizenden vrouwen tegelijk het werk neerlegden. De cigarreras bleven de hele negentiende eeuw een macht in Madrid, met een reputatie die ergens tussen gevreesd en bewonderd in lag.
Dat de hier vlakbij staan is daarmee verklaard, want wie in deze fabriek werkte woonde op loopafstand.
De toegang is gratis en de zalen zijn van dinsdag tot en met zondag open, 's middags en in het begin van de avond. Binnen staat een tweede verhaal voor je klaar, over wat er van de fabriek geworden is.
Bronnen. Verhaal: Ayuntamiento de Madrid, esMadrid, Centro Tabacalera; Luis Díaz Simon, De la fábrica al barrio: el motín de las cigarreras madrileñas en 1830, Espacio, Tiempo y Forma, 2021; Universidad de Sevilla, Patrimonio Cultural, over het gebouw van Manuel de la Ballina. Foto's: Foto van de Fábrica de Tabacos: Luis García, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons.
