Op 5 juni 1943 stond de zaal van Tivoli aan de Kruisstraat vol met dertienhonderd leden van de .
Ze waren naar Utrecht gekomen voor een landelijke bijeenkomst van hun partij, en de stemming was gespannen. Anton zag zijn positie afbrokkelen. De Duitse SS vertrouwde hem maar half, binnen zijn eigen beweging groeide de twijfel, en over wat er met Nederland moest gebeuren bestond geen enkele duidelijkheid.
In zijn toespraak ging Mussert in op zijn conflicten met de SS en op zijn plan om Hitler persoonlijk om opheldering te vragen over de plaats van Nederland binnen het Germaanse rijk. Hij zette zich af tegen de en eiste godsdienst- en gewetensvrijheid, uit de mond van de leider van een beweging die daar in de praktijk weinig van heel liet.
Halverwege liep het uit de hand. , oprichter van de , verweet Mussert openlijk gebrek aan trouw aan de nazi-idealen en verliet met zijn staf de zaal.
Van die middag bestond een verslag dat decennia later op een zolder werd teruggevonden. Het is de reden dat we zo goed weten wat er die dag is gezegd.
Er valt in Utrecht veel meer te ontdekken dan deze ene plek. Begin aan een van onze wandelingen!
Bronnen. Verhaal: Het Utrechts Archief, Grote landelijke NSB-vergadering in Tivoli, 1943 (verhaal 562). Foto's: Het Utrechts Archief
