Het gebouw achter u is sinds 1920 het stadhuis van Rotterdam, en dat was ook het jaar waarin hier een portret van Johan van der Veeken werd opgehangen, bedoeld als eerbetoon aan de grote ondernemersgeest van de stad. Hij heeft die reputatie weliswaar verdiend, maar het volledige verhaal is aanzienlijk ingewikkelder.
Van der Veeken kwam in 1583 uit Antwerpen, als onderdeel van een golf van Vlaamse kooplieden die op de vlucht waren voor het oprukkende Spaanse leger. Hij bracht kapitaal, connecties en ambitie mee. Terwijl de lokale bestuurders zich opzettelijk bescheiden kleedden, verscheen hij in zijde. Zijn schepen vervoerden graan en hout uit de Oostzee, wijn en haring over de Middellandse Zee, en hij was medeoprichter van de eerste effectenbeurs van Rotterdam. Toen de VOC in 1602 werd opgericht, zorgde hij ervoor dat Rotterdam een zetel aan tafel kreeg.
Hij leende ook enorme bedragen aan de Staten-Generaal, bouwde een armenhuis voor weduwen van zeelieden, en toen hij in 1616 stierf, liet hij een fortuin na ter waarde van ongeveer 15 miljoen euro in hedendaags geld. De klokken van de Laurenskerk luidden elf uur lang.
Maar zijn schepen vervoerden ook al vóór 1600 tot slaaf gemaakte Afrikanen naar plantages in Brazilië. Toen dat deel van zijn nalatenschap onder de loep werd genomen, werd de naar hem vernoemde ondernemingsprijs in 2020 stilletjes afgeschaft. Het portret op het stadhuis blijft echter hangen.
Bronnen. Verhaal: Canon van Rotterdam Foto's: Pieter van der Werff, Public domain, via Wikimedia Commons
