De gilden van Utrecht

Deze stad is eeuwenlang bestuurd door bakkers, schoenmakers en smeden.

In de middeleeuwen was wie een ambacht uitoefende verplicht lid van een gilde, en zonder dat lidmaatschap mocht je in Utrecht je vak niet uitoefenen. Rond het midden van de veertiende eeuw waren er eenentwintig van die gilden, van leerlooiers tot zakkendragers, en onderling regelden ze werktijden, prijzen, kwaliteit en de opleiding van leerlingen.

Ze deden meer dan hun vak. Tijdens een opstand in de dertiende eeuw namen de gilden de macht over van de rijke kooplieden en de stadsadel, die onderling zo verdeeld waren dat ze de ambachtslieden om hulp vroegen en daarmee hun eigen positie weggaven. Vanaf dat moment zat de werkvloer in het stadsbestuur.

Dat duurde ruim twee eeuwen. In de jaren twintig van de zestiende eeuw grepen edelen en kanunniken in, en toen de gilden zich staande hielden dreigde de bisschop met de bouw van een dwangburcht om gehoorzaamheid af te dwingen. Daarna riep hij de hulp in van keizer Karel V, die verder ging dan iedereen had verwacht en het bestuur van de hele stad opeiste.

We lopen nu naar de Neude, en daarna naar het Vredenburg, want die dreigende dwangburcht is er gekomen.