History Budapest

De Rumbach-synagoge

Het gebouw dat je voorbijloopt als niemand het aanwijst, van een architect die er nooit is geweest.

2 min lezenRumbach Sebestyén utca 11-13

Luister naar dit verhaal

Ingesproken audio uit onze tour door Budapest

De doorsnede die Otto Wagner in 1871 tekende. Links de koepelzaal, rechts het huis aan de straat dat haar aan het zicht onttrekt.

Deze wandeling komt langs drie synagogen, en dit is degene die je zonder aanwijzing voorbij was gelopen. Vanaf de straat zie je een gevel met twee torens die op minaretten lijken, met daarachter een gewoon woonhuis waar vroeger de leslokalen en de woning van de rabbijn zaten. De zaal zelf gaat erachter schuil, verstopt in het binnenste van het bouwblok.

De gemeenschap viel in 1868 uiteen in drie richtingen. De kregen de grote synagoge in de Dohány utca, de orthodoxen bleven voorlopig in de Orczy-ház waar je net stond, en de derde groep wilde dat alles bleef zoals het altijd was geweest. Die heette daarom de , en zij bouwden hier tussen 1869 en 1872 hun eigen huis.

De opdracht ging naar een zesentwintigjarige Wener die nog nauwelijks iets had gebouwd, , later een van de grondleggers van de . Hij was leerling van , de architect van de Dohány-synagoge, en hij kwam voor deze klus nooit naar Boedapest. Zijn medewerker Kallina Mór leidde de bouw. Wat Wagner tekende is een achthoekige zaal onder een hoge koepel, gedragen door acht slanke ijzeren zuilen met kapitelen naar het voorbeeld van het Alhambra.

De zaal in 2025, vier jaar na de heropening. De achthoek rust op acht ijzeren zuilen.

In de oorlog raakte het gebouw beschadigd en daarna stond het bijna zestig jaar leeg. Een restauratie in de jaren tachtig strandde halverwege, op de hoogte van de galerij. Pas in 2021 ging de zaal weer open.

In de Király utca zit in een poort nog een stuk ghettomuur.

Kaart met Rumbach Sebestyén utca 11-13, 1075 Budapest, Hongarije
Rumbach Sebestyén utca 11-13, 1075 Budapest, HongarijeBudapest
Route plannen

Bronnen. Verhaal: Kultúra.hu, over de Rumbach-synagoge en de status quo ante-gemeente; Pestbuda, over Otto Wagner als leerling van Ludwig Förster en over de restauratie; Mai Magyar Építészet, over het voorhuis en de reconstructie van de zaal. Foto's: Doorsnedetekening: Otto Wagner, 1871, publiek domein, via Wikimedia Commons. Interieur: Derbrauni, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.

Hoor het waar het gebeurde

Loop De joodse wijk van Erzsébetváros met ROODS.

De Rumbach-synagoge is stop 2 van een wandeling van 77 minuten door Budapest. Open ROODS in je browser, loop naar een pin en het verhaal begint.

  • Verhalen op een kaart, met ingesproken audio
  • Loop in je eigen tempo, stop waar je wilt
  • Werkt in je browser. Een app is niet nodig.

Meer verhalen in de buurt

Meer uit Budapest →

Loop een route in Budapest

Alle routes →