History Budapest

Het stuk ghettomuur in de Király utca

De laatste muur van het getto, gesloopt, opnieuw opgemetseld, en nog altijd omstreden.

2 min lezenKirály utca 15

Luister naar dit verhaal

Ingesproken audio uit onze tour door Budapest

De kaart bij het besluit van 29 november 1944. De grens volgt geen straten, maar snijdt dwars door de binnenterreinen van de bouwblokken.

Achter het hek op nummer vijftien ligt een binnenplaats, en daarin staat een bakstenen muur waar deze wijk twintig jaar over heeft geruzied.

Deze straat was de noordgrens van het getto van . Het bevel kwam op 29 november 1944, kort na de machtsovername door de , en op 10 december ging het gebied dicht. Zestien straten werden afgesloten met houten schuttingen, en daartussen liep de grens dwars door bestaande brandmuren en over binnenplaatsen, zodat er vanaf de straat weinig van te zien was. Binnen woonden ruim zeventigduizend mensen op nog geen derde vierkante kilometer. Het getto bestond zevenenveertig dagen. Op 18 januari 1945 stonden de Sovjettroepen in de wijk.

De muur hierachter gold decennialang als het laatste overgebleven stuk van die grens. In 2005 ging hij alsnog tegen de vlakte, voor een nieuwbouwproject op het buurperceel, en na protest in binnen- en buitenland is hij twee jaar later opnieuw opgemetseld. Wat je ziet is dus een reconstructie. In 2010 kwam er een gedenkplaat aan de voorgevel bij.

Of dit metselwerk ooit werkelijk de gettogrens is geweest, is intussen omstreden. De kaart bij het bevel van 1944 tekende een lijn door de wijk en geen muren, en daarmee valt het van dit ene stuk niet te bewijzen. Sinds kort liggen in zestien straten markeringen in het trottoir die de grens wel precies aangeven.

Een paar deuren verderop rijgt een doorgang zeven binnenplaatsen aan elkaar.

Kaart met Király utca 15, 1075 Budapest, Hongarije
Király utca 15, 1075 Budapest, HongarijeBudapest
Route plannen

Bronnen. Verhaal: Múlt-kor, over de sloop en herbouw van de muur en de gedenkplaat uit 2010; Titkos Budapest, over de gettogrens en de perceelgrens met Holló utca 14; Szombat.org, over de vraag of deze muur werkelijk de gettogrens was; Hetedik.hu, over het gettomonument en de grensmarkeringen in zestien straten. Foto's: Kaartbijlage bij besluit 8330/1944, Gábor Vajna, publiek domein, via Wikimedia Commons.

Hoor het waar het gebeurde

Loop De joodse wijk van Erzsébetváros met ROODS.

Het stuk ghettomuur in de Király utca is stop 3 van een wandeling van 77 minuten door Budapest. Open ROODS in je browser, loop naar een pin en het verhaal begint.

  • Verhalen op een kaart, met ingesproken audio
  • Loop in je eigen tempo, stop waar je wilt
  • Werkt in je browser. Een app is niet nodig.

Meer verhalen in de buurt

Meer uit Budapest →

Loop een route in Budapest

Alle routes →